• تاریخ : ۱۱ام مهر ۱۳۹۶
  • موضوع : خبری

گیلان آنلاین – لاهیجان-ایرنا- لاهیجان از گذشته های دور حافظ جلوه های ویژه ای از عزاداری های سنتی عاشورایی هست .
به عقیده بسیاری از پژوهشگران شهرتاریخی و مذهبی لاهیجان به دلیل حاکمیت امیران علوی و سلسله ی سادات کیایی و به عنوان زادگاه آل بویه بنیانگذار اولین حکومت شیعه در جهان خاستگاه بسیاری از آیین های تشییع بویژه سوگواری سالار شهیدان در ماه محرم شناخته خواهد شد.
از سویی تاثیرگذاری و نسبت خانوادگی امیران و بزرگان لاهیجان با حاکمان صفویه را می توان در پر رنگ کردن ارزش ها و آیین های شیعه در خطه ی شمال کشور موثر دانست.
مردم لاهیجان توانستند شیوه های سنتی عزاداری محرم را به همان شکل قدیمی حفظ و به نسل های فعلی منتقل کنند و با انجام آیین های ویژه و متنوع قیام حق طلبانه امام حسین (ع) را با بیش از یک دهه سینه زنی و نوحه خوانی تداوم بخشند.
** سوگواری محرم در لاهیجان :
ویژگی آیین عزاداری محرم در لاهیجان مقررات و نظم حاکم بر آن هست که هرسال طبق نوبت های از پیش تعیین شده و به شیوه های قدیمی اجرا خواهد شد که از جمله آن سوگواری اباعبدالله حسین (ع) در هفت محله قدیمی و معروف این شهر هست که این دارای مساجد قدیمی و یا امامزادگان مهم و زیارتگاه می باشند .
امیرشهید،شعربافان یا شورامحله،گابنه (مسجد اکبریه ) ، میدان یا چهار پادشاهان، خمیرکلایه ، اردو بازار یا میر شمس الدین ،پردسر و کاروانسرابر از جمله هفت محله معروفی هستند که با همان نظم و نوبت های سال های دور سوگواری های محرم با ابهت و شکوه خاصی در آن ها ادامه دارد.
اجرای برنامه های تعزیه خوانی، نواختن کرنی (کرنا) پیشاپیش دسته عزاداری ،کرب زنی و انجام آیین جذاب و زیبای چهل منبر ویژگی و تنوع خاصی به عزاداری های محرم درلاهیجان بخشیده هست.
به گفته برخی قدیمی ها ، رژیم شاهی پس از واقعه معروف سیاهکل از اجرای برخی از این آیین ها ممانعت کرد ولی این جلوه های ویژه بعد از انقلاب اسلامی دوباره جان گرفت و مشتاقان زیادی پیدا کرد.
دسته های عزاداری از گذشته های دور از امیر شهید آغاز به حرکت کرده و با حضور در این هفت محل به پایگاه خود باز می گردند و این کار طبق برنامه از قبل تعیین شده هر شب در یکی از این هفت محل به همان ترتیب آغاز خواهد شد.
* کرب زنی :
از ویژگی های سوگواری محرم درلاهیجان راه اندازی دسته کرب زنان هست .مسجد شعربافان مرکز اصلی کرب زنی به شمار می رود و این مراسم نظر همگان را به خودجلب می کند.
گروهی در آن چوب و یا سنگ مخصوص با ابعاد مساوی به شکل مربع دردست می گیرند و با حرکت موزون در زیرپا و یا پشت سر درحالی که خم و راست می شوند آن چوبها و سنگها را بصورت آهنگین و یکنواخت به هم می کوبند.
* زاره ، زاره :
این مراسم مخصوص محله اردوبازار و یا بقعه میرشمس الدین هست ، مراسم سوگواری زاره زاره بدون سر و صدای طبل و شیپور ، زنجیر زنی و علم و بیرق و در سکوت برگزار خواهد شد که با غم و اندوه و با سوز و گداز همراه هست.
در تاریکی و سکوت شب چیزی که شنیده خواهد شد صدای اندوهناکی هست که سکوت شب را می شکند و از بیداد و بیدارگری ناله و فغان ها سرمی دهد و دسته سوگوار این مرثیه زاره ، زاره را با آهنگی موزون و محزون می خوانند و دسته دیگر به زانو نشسته و سر را به دست خود حمایل می کنند.
* چهل منبر:
در غروب نهمین روز ماه محرم در عصر تاسوعهای حسینی در محله های قدیمی و تاریخی شهر لاهیجان مراسم آیینی ویژه ای بر پا خواهد شد که مورد توجه روستاییان ،مردم شهرهای اطراف و پژوهشگران قرار می گیرد .
مراسم چهل منبر لاهیجان در نوع خود بی مانند هست. در این شهر، چهل منبر در شب تاسوعا و چند ساعت قبل از اذان مغرب در محلات قدیمی این شهر برگزار خواهد شد. در این شب خانه هایی که طی سال گذشته مراسم روضه برپا کرده بوده اند، منبر آن را در جلوی خانه قرار داده و مقداری برنج، مجمری از آتش و دو ظرف خالی کنارش می گذارند. پس از تاریکی هوا، حاجتمندان با ۴۰ شمع مخصوص رشته ای و ۴۰ دانه خرما از ۴۰ عدد از این منبرها می گذرند، در هر یک شمعی روشن می کنند، دانه ای خرما بر آن می گذارند و مشتی برنج از آن برداشته و برای ادای حاجتشان دعا می کنند. چهل منبر لاهیجان به شماره ی ۴۱۵ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده هست.
کرنا نوازی (کرنی ):
سازهایی به طول سه متر و با سر خمیده از نی ساخته شده هست که هنگام نواختن باید به جایی تکیه داده شوند.
نواختن آن در یک گروه ۲۵نفره در برخی از روستاهای لاهیجان رهبری خواهد شد که از قدیم بویژه در روستای بالارودپشت و پایین رودپشت ، اکبر آباد و شیشکل وجود داشته و هنوز آوای آن توسط عده ای نوازنده اجرا خواهد شد.
علیرضا ابراهیم دوست از مربیان گروه کرنای بالارودپشت در این باره می گوید: کرنا (نی ) به بازی های چوگان قدیم تعلق دارد که در زمان صفویه وارد ساز سنتی محرم شده و مختص روستاهای لاهیجان هست که با دعوت هیات امنای مساجد هفت محله در شهر لاهیجان نیز نواخته خواهد شد.
وی اظهارداشت : این گروه به صورت پیش خوان دسته عزادار عمل می کند و وقتی وارد بقعه و یا مسجدی می شوند به احترام این ساز” احمد مختار سلام علیک ” را سر می دهند و در شب عاشورا این ساز ” چه نینوا و چه کربلا هست امشب ، سر حسین مظلوم از سر جداست امشب ” سر داده و وقتی دسته به قبرستانی وارد می شوند برای تمام اموات زاره زاره را با سوز و غمناکی می نوازند.
وی اظهارداشت: این ساز که نوعی مارش عزا محسوب خواهد شد بویژه زمانی که با چاوشی خوانی همراه باشد بسیار غمناک خواهد بود .
وی یادآورشد: هنوز پیران زبردستی در نواختن آن وجود دارند و این وسیله ای موسیقیایی برای آهنگین کردن مراسم سوگواری اباعبدالله الحسین (ع) به شمار می رود.
وی گفت: در ۲۸صفر سال ۶۷ برای اولین بار این گروه به مشهد دعوت شدند و در سال ۶۸ در تهران در مراسم رحلت امام خمینی (ره ) آن را نواختند و در سال های ۷۶، ۸۰ و ۸۳ در تهران به دعوت هیات های مذهبی شرکت کرده اند.
وی اظهارداشت: تاکنون از این نوع مارش که بصورت خودجوش فقط در لاهیجان وجود دارد حمایتی بعمل نیامده هست .
ابراهیم دوست خواستار حمایت مسوولان میراث فرهنگی از این ساز مخصوص آیین محرم و ثبت ملی آن شد و افزود: این ساز نیازمند معرفی و شناسایی از سوی هیات های عزاداری در سراسر کشور هست.
آیین ها جلوه های مهمی از زندگی و میراث فرهنگی ما بشمار می آیند حفظ و انتقال آنها بعنوان بخشی از فرهنگ مان دارای ارزش هست .
خبرنگار: نظرپور **انتشار دهنده: بابایی
۶۰۲۹ /۶۰۳۰

اشتراک در شبکه اجتماعی

گوگل پلاس فیسبوک تویتر لینکدین دیگ کلوب فیسنما